Karar sayısı : KHK/554
Karar tarihi : 27/06/1995
Endüstriyel tasarımların korunması hakkında düzenlemeler yapılması; 08/06/1995
tarihli ve 4113 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulu'nca
24/06/1995 tarihinde kararlaştırılmıştır.
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Korumadan Yararlanacak Kişiler, Tanımlar
Amaç ve kapsam
Madde 1 - Bu Kanun Hükmünde Kararname (KHK)'nin amacı, bu KHK hükümlerine
uygun tasarımların korunmasını, rekabet ortamının oluşturulmasını ve sanayinin
gelişmesini sağlamaktır.
Bu KHK tescilli tasarımların korunması ile ilgili esasları,kuralları ve şartları
kapsar.Tescilsiz tasarımlar genel hükümlere tabidir.
Bu KHK çerçevesinde tasarım olarak sağlanan koruma, Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda
aranan şartların gerçekleşmesi halinde ön görülen korumaya halel getirmez.
Korumadan Yararlanacak kişiler
Madde 2 - Bu KHK ile sağlanan korumadan, T.C. vatandaşları veya T.C sınırları
içinde ikametkahı olan, veya sınai veya ticari faliyette bulunan gerçek ve tüzel
kişiler, veya Paris veya Bern sözleşmeleri veya Dünya Ticaret Örgütü'nü Kuran
Anlaşma hükümleri dahilinde başvuru hakkına sahip kişiler yararlanır.
Bu maddenin birinci fıkrası hükmü kapsamı dışında kalmasına rağmen, T.C.
uyruğundaki kişilere kanunen veya fiilen tasarım korunması tanıyan devletlerin
uyruğundaki gerçek veya tüzel kişiler de karşılıklılık ilkesi uyarınca
Türkiye'de tasarım korumasından yararlanır.
Tanımlar
Madde 3 - Bu KHK'de geçen;
a) "Tasarım",bir ürünün tümü,veya bir parçası veya üzerindeki
süslemenin, çizgi şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları
ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü,
b) "Ürün", bilgisayar programları ve yarı iletkenlerin topografyaları
hariç olmak üzere, endüsriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin
yanısıra birleşik bir sistem veya bunu oluşturan parçaları, setler, takımlar,
ambalajlar gibi nesneleri, birden çok nesnenin veya sunuşun birarada algılanabilen
bileşimlerini, grafik semboller ve tipografik karekterleri,
c) "Tasarımcı", korumaya konu olan tasarımı tasarlayan kişiyi,
d) "Enstitü", bu KHK uygulamak ve yürütmekle görevli 544 Sayılı KHK ile
kurulan Türk Patent Enstitüsü'nü,
e) "Paris Anlaşması", Sınai Mülkiyetin Himayesine Mahsus Milletlerarası bir
İttihat İhdas Edilmesine Dair 20 Mart 1883 tarihli uluslararası anlaşmayı,
f) "Bern Sözleşmesi", Edebi ve Artistik Eserlerin Korunmasına Dair 9 Eylül
1886 tarihli uluslararası Anlaşmayı,
g) "Dünya Ticaret Örgütü'nü Kuran Anlaşma", Dünya Ticaret Örgütü'nün
kuruluşuna Dair 15 Nisan 1994 tarihli uluslararası anlaşmayı,
h) "Referans Tarihi", tescilli tasarımlar için tescil başvurusunun
yapıldığı veya rüçhan hakkı talep edilmişse bu talep için başvurunun
yapıldığı tarihi,
ifade eder.
Uluslararası Anlaşmaların Öncellikle Uygulanması
Madde 4 - T.C. Kanunlarına göre yürürlüğe konulmuş uluslararası anlaşma
hükümlerinin bu KHK hükümlerinden daha elverişli olması halinde 2'nci maddede
belirtilen kişiler, daha elverişli hükümlerin uygulanmasını talep hakkına sahiptir.
İKİNCİ BÖLÜM
Koruma Şartları
Genel Şartlar
Madde 5 - Yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımlar belge verilerek korunur.
Bileşik bir ürünün parçası ile ilgili tasarımın kendi yeni ise ve ayırt edici bir
niteliğe sahipse ayrıca korumadan yararlanır.
Yenilik
Madde 6 - Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce kabul
edilir.
Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul
edilir.
Kamuya sunma, sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım
tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Üçüncü sahıslara yapılan ve
açıkça veya zimnen gizlilik niteliği taşıdığı anlaşılan açıklamalar kamuya
sunmanın kapsamı dışındadır.
Ayırt Edici Nitelik
Madde 7 - Bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması, bu tasarımın
bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile ikinci fıkrada
belirtilen herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim
arasında belirgin bir farklılık olması anlamındadır.
Herhangi bir tasarımın ayırt edici nitelik açısından kıyaslandığı diğer bir
tasarımın;
a) Başvuru veya rüçhan tarihinde Türkiye'de veya Dünyada herhangi bir yerde piyasaya
sunulmuş olması; veya
b) Enstitü tarafından tescilli bir tasarım olarak yayınlanmış ve ayırt edici
nitelik açısından değerlendirilen tasarımın başvuru veya rüçhan tarihinde henüz
koruma süresini doldurmamış olması, gerekir.
Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların
ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine
ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar
seçenek özgürlüğüne sahip olduğu göz önüne alınır.
Yenilik ve Ayırt Edici Niteliği Etkilemeyen Açıklamalar
Madde 8 - Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden önceki oniki ay
içerisinde veya rüçhan talebi varsa, rüçhan tarihi itibarıyla tasarımcı veya
halefi veya bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından kamuya sunulur veya
tasarımcı veya halefleri ile olan ilişkinin suistimali sonucu kamuya sunulursa, bu
açıklama 6'ncı ve 7'nci maddeleri çerçevesinde tasarımın yeniliğini ve ayırt
edici niteliğini etkilemez.
Kamu Düzeni ve Genel Ahlaka Aykırı Tasarımlar
Madde 9 - Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı tasarımlar koruma kapsamı
dışındadır Diğer Koruma Dışı Haller
Madde 10 - Teknik fonksiyonunun gerçekleştirilmesinde, tasarımcıya, tasarıma
ilişkin özellik ve unsurlarda hiç bir seçenek özgürlüğü bırakmayan tasarımlar
koruma kapsamı dışındadır.
Tasarlanan veya tasarımın uyguladığı ürünü, başka bir ürüne mekanik olarak
monte edebilmek veya bağlayabilmek için ancak zorunlu biçim ve boyutlarda üretilebilen
tasarımlar koruma kapsamı dışındadır.
Ancak, bu KHK'nin 6'ncı ve 7'nci maddelerindeki hükümleri karşılamak,koşulu ile,
farklı veya eş biçimlerden oluşan modüler bir sistemde bu birimlerin birbirleriyle,
sonlu veya sonsuz, çeşitli biçimlerde bağlantı kurmasını sağlayan tasarımlar
koruma kapsamına girer.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Korumanın Kapsamının Belirlenmesi ve Süresi
Korumanın Kapsamının Belirlenmesi
Madde 11 - Bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken buna, 7'nci maddeye uygun
olarak o tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimle bariz
bir benzerlik gösteren bütün tasarımlar dikkate alınır.
Koruma kapsamının belirlenmesinde, kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok
ortak özelliklerine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarlama açısından seçenek
özgürlüğüne sahip olduğu dikkate alınır.
Tescilli Tasarımların Belirlenmesi
Madde 11 - Tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 5
yıldır.
Anılan süre beşer yıllık dönemler halinde yenilenmek üzere toplam 25 yıla kadar
uzatılır.
İKİNCİ KISIM
Hak Sahibi,Yetkileri,Sınırlandırma ve Gasp
BİRİNCİ BÖLÜM
Hak Sahibi, Yetkileri ve Gasp
Madde 13 - Tasarım hakkı tasarımcıya veya onun hukuki haleflerine aittir.
Tasarımcının birden çok olması halinde, taraflar arasında aksine bir anlaşma yoksa
tasarımcılar, müşterek mülkiyet hükümleri çerçevesinde hak sahibidir.
Her hak sahibi diğerlerinden bağımsız olarak aşağıdaki işlemleri kendi adına
yapabilir:
a) Kendisine düşen pay üzerinde serbestçe tasarrufta bulunur.Payın üçüncü kişiye
devredilmesi halinde diğer pay sahiplerinin önalım hakkı vardır.
Payın devri yazılı şekilde yapılır ve sicile kaydedilir.Enstitü ön alım
hakkının kullanılabilmesi için durumu iki ay içinde diğer paydaşlara bildirir.Ön
alım hakkı bildirimin tebellüğünden itibaren bir ay içinde kullanılır.
b) Diğer hak sahiplerine bir bildirimde bulunduktan sonra tasarımı kullanabilir.
c) Tasarımın korunması için önlemleri alabilir.
Tasarımın kullanılması amacı ile üçüncü kişilere lisans verilmesi, hak
sahiplerinin tamamının karar vermesi ile mümkündür.
d) Birlikte yapılan tasarım başvurusu veya tasarımdan doğan hakların herhangi bir
şekilde tecavüze uğraması halinde üçüncü kişilere karşı hukuk veya ceza davası
açabilir.Diğer hak sahiplerinin davaya katılabilmeleri için, durum davayı açan
tarafından davanın açıldığı tarihten itibaren bir ay içinde, kendilerine
bildirilir.
Hizmet İlişkisinde Hak Sahibi
Madde 14 - Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi
anlaşılmadıkça memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken tasarladıkları
tasarımların sahipleri bunları çalıştıranlardır.
Sözleşmesi gerektirmediği halde işyerindeki bilgiler ve araçlardan faydalanmak
suretiyle bir tasarım yapan memur,hizmetli ve işçinin yaptıkları tasarımın
sahipleri bunları çalıştırandır.
Bu taktirde, memurun, hizmetlinin ve işçinin yaptığı tasarımın önemi gözönüne
alınarak tespit edilecek bir bedele hakkı olur.
Taraflar bu bedel konusunda anlaşamadıkları takdirde, söz konusu bedel mahkemece
tespit edilir.
Üniversite Mensuplarının Tasarımları
Madde 15 - Üniversitelere bağlı fakülte ve yüksekokullarda bilimsel çalışma
yapmakta olan öğretim elmanlarının tasarım üzerindeki hak, 14'ncü madde hükmünden
farklı olarak, öğretim elemanlarına aittir.
Öğretim elemanı sıfatı, Yüksek Öğretim Kanunu hükümlerine göre belirlenir.
Öğretim kurumu tasarımla sonuçlanan araştırmalar için özel olarak belli araç ve
gereçleri sağlamak suretiyle harcamalarda bulunmuşsa,öğretim elemanları öğretim
kurumuna tasarımın değerlendirildiğini yazı ile bildirmekve talep halinde tasarımın
ne şekilde değerlendirildiği ve elde edilen kazanç miktarı hakkında bilgi vermekle
yükümlüdür.
Hizmet Sözleşmesi Dışında Kalan Sözleşmelerde Hak Sahipliği
Madde 16 - Hizmet sözleşmesi dışında kalan iş görme sözleşmeleri
çerçevesinde yapılan tasarımlarda hak sahibi aksine bir anlaşma yoksa işi veren
kişidir.
Tasarımlar Hakkının Kapsamı
Madde 17 - Tasarımın kullanılması hak ve yetkileri münhasıran tasarım hakkı
sahibinindir. Üçüncü kişiler, tasarım hakkı sahibinin izni olmadan koruma
kapsamındaki tasarlanan veya tasarımın uygulandığı bir ürünü üretemez, piyasaya
sunamaz, satamaz, sözleşme yapmak için icapta bulunamaz, ithal edemez, ticari amaçlı
kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz.
Tasarımcı Olarak Belirtilme Hakkı
Madde 18 - Tasarımcı başvuru sahibine veya tasarım hakkı sahibine karşı,
tasarım sicilinde, rüçhan belgelerinde ve yatınlama sırasında adının tasarımcı
olarak gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.
Ekip çalışması sonunda ortaya çıkan tasarımlarda bu husus açıkça vurgulanır.Bu
hakkın devri ve haktan feragat hükümsüzdür.
İkinci fıkra ile ilgili hususların uygulama şekli Türk Patent Enstitüsü tarafından
çıkarılacak yönetmenlikte gösterilir.
Gasp Hali
Madde 19 - Tasarım hakkı 13'ncü maddenin birinci fıkrası hükmüne göre
gerçek tasarım hakkı sahibi dışında biri tarafından başvurusu yapılmış veya hak
sahibi dışında biri adına tescil edilmiş ise, gerçek hak sahibi olduğunu iddia eden
kişi, tasarım hakkından doğan diğer hak ve talepleri saklı kalmak şartıyla,
tasarım hakkı sahipliğinin kendisine devir edilmesini talep ve dava etme hakkı
vardır.
Tasarım hakkı sahipliği üzerinde kısmi bir hakkın iddia edilmesi durumunda, bu
maddenin birinci fıkrası hükmüne göre bir hak sahipliği tanınmasını talep ve dava
etme hakkı vardır.
Bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen talep ve dava hakları, tescilli
tasarım hakkının ilan tarihinden iki yıl içinde ve gaspta kötü niyet varsa tescilli
tasarım hakkının koruma süresi nin bitimine kadar kullanılır.
Bu madde hükmüne göre açılan dava ve davada ileri sürülen taleple, dava sonunda
verilen kesin hüküm veya açılan davayıherhangi bir şekilde sona erdiren bütün
diğer haller ilgilinin talebi üzerine üçüncü kişilere karşı hüküm ve sonuç
doğurmak üzere tasarım siciline kayıt edilir.
Gaspın Sona Erdirilmesinin Sonuçları
Madde 20 - Tasarım hakkı sahipliğinin 19'ncu madde hükmüne göre değişmesi
halinde, bu değişikliğin tasarım siciline kayıt edilmesi ile birlikte, üçüncü
kişilerin o tasarımla ilgili lisans ve tanınan diğer hakları sona erer.
Sonradan gerçek tasrım hakkı sahibi olmadığı anlaşılan kişi veya onunla lisans
anlaşması yapan, eğer tasarımı, bu maddenin birinci fıkrası hükmü çerçevesinde
gerçek tasarım hakkı sahibinin sicile kayıt edildiği tarihten önce kullanmaya
başlamışsa veya kullanma için ciddi hazırlıklara girmiş bulunuyorsa, gerçek
tasarım hakkı sahibinden veya sahiplerinden inhisari olmayan bir lisans verilmsini talep
eder.Bu hükme göre verilecek lisans, makul süre ve koşullar ile verilir.
Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen talebin yapılması için öngörülen süre,
önceden sicile tasarım hakkı sahibi olarak geçen kişi için iki ay ve lisans alan
kişi için dört aydır.Bu süreler gerçek tasarım hakkı sahibinin sicile kayıt
edildiğinin Enstitü tarafından ilgililere tebliğ edildiği tarihten başlar.
Eski tasarım hakkı sahibi veya lisans alan kulllanıma başladığı veya kullanım
için ciddi hazırlıklar yaptığı sırada kötü niyetli ise, bu maddenin ikinci ve
üçüncü fıkraları uygulanmaz.
İKİNCİ BÖLÜM
Yetkinin Sınırlandırıldığı Durumlar
Tasarım Hakkının Sınırlandırıldığı Durumlar
Madde 21 - Aşağıda sayılan fiiller Tasarım hakkının dışında kalır;
a) Özel amaçlarla sınırlı kalan ve ticari amaç taşımayan fiiller;
b) Deneme amaçlı fiiller;
c) Ticari uygulamadaki dürüstlük kuralları ile bağdaşır olmak, tasarımın normal
kullanımını gereksiz şekilde tehlikeye sokmamak ve kaynak göstermek kaydı ile
eğitim veya referans amaçlı çoğaltmalar,
d) Yabancı ülkelere kayıtlı olan ve geçici olarak T.C. sınırları içinde bulunan
deniz veya hava taşıt araçlarından bulunan ekipman, bu araçların onarımı için
kullanılmak üzere ithal edilen yadek parça ve aksesuarlar ile bu araçların onarım
fiili.
Onarım Amaçlı Kullanım
Madde 22 - Tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünün piyasaya ilk
sürüldüğü tarihten üç yıl sonra olmak üzere, tasarımın üçüncü kişilere
17'inci madde hükümleri çerçevesinde aşağıda belirtilen koşulların birarada
karşılanarak kullanımı tasarım hakkının ihlali sayılmaz;
a) Tasarlanan ürünün, bileşik bir ürünün parçası ve görünümünün bu bileşik
ürüne bağımlı olması,
b) Bileşik ürüne orjinal görünümünü yeniden kazandırmak üzere onarımında
kullanılması ve,
c) Onarım için kullanılan ürünün kaynağı konusunda kamuyunun yanıltılmaması.
Önceki Kullanımdan Doğan Hak
Madde 23 - Tescil başvurusunun yapıldığı tarihten veya rüçhan hakkı
tarihinden önce, tascilli tasarımın koruma kapsamına giren, ve tescilli tasarımdan
bağımsız olarak geliştirilmiş ve o tarihte henüz kamuya açıklanmamış bir
tasarımı kullanmaya başlamış veya kullanımı için ciddi ve gerçek tedbirler
almış kişi veya kişilere karşı bu kişi veya kişilerin iyi niyetli davranmış
olmaları koşuluyla, tasarımı kullanmaya devam etmelerni veya kullanmaya devam
etmelerini veya kullanmaya başlamalarını önlemeye, tasarım hakkı sahibinin yetkisi
yoktur.
Bu durum sicile kayıt edilir.Ancak, üçüncü kişilerin bu madde kapsamında bir
tasarımdan yararlanmaları başlangıçta uygulamaya konulan veya uygulanması için daha
önceden planlanan tedbirlerin sınır ve gerekleri dışına çıkamaz.Bu kullanma hakkı
ancak işletme ile devredilir ve intikal eder.
Hakkının Tüketimesi Durumu
Madde 24 - Tasarlanan veya bu tasarımın uygulandığı ürünün, tasarım hakkı
sahibi tarafından veya onun onayı ile Türkiye'de piyasaya sürülmesinden sonra, bu
ürünle ilgili fiiller tasarım hakkının dışında kalır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Tescil, Yenileme, İtiraz
BİRİNCİ BÖLÜM
Başvuru ve Şartları
Tescil Mercii
Madde 25 - Tasarımların tascili için yetkili merci Türk Patent Enstitüsüdür.
Yurtiçinden ve yurtdışından yapılacak tüm başvurular Türk Patent Enstitüsüne
veya onun yetkili kıldığı makama yapılır.
Başvuru Şartları
Madde 26 - Bir tasarımın tescil edilmesi için aşağıda belirtilen unsurlarla
başvuruda bulunmak şarttı;
a) Şekli ve kapsamı yönetmenlikte öngörülen, başvuru sahibinin kimliğine ilişkin
bilgileri de içeren başvuru dilekçesi,
b) Tasarımın tüm belirgin özelliklerini yansıtan ve yayın yoluyla çoğaltımına
elverişli resim, çizim, grafik, fotoğraf veya benzeri bir biçimde hazırlanmış
görsel anlatımı,
Başvuruda tasarımı açıklayan bir tarifname verilir ve tasarımı konu alacak veya
tasarımın uygulanacağı ürünler belirtilir.
İki boyutlu bir tasarımı konu alan başvurularda 35'nci madde çerçevesinde
yayınlanmanın ertelenmesi olur istenir.Tasarımın yayınlanması için erteleme talebi
varsa, veya tasarımın özelliği birinci fıkranın (b) bendinin uygulanmasına
elvermiyorsa (b) bendinde belirtilen görsel anlatımın yerine tasarlanan veya
tasarımın uygulandığı ürünün bir örneği verilir.
Bir tasarım tescil başvurusunun geçerliliği için, başvuru ücreti ödenir ve
ücretin ödendiğini gösterir belge başvuru dilekçesine eklenir.
Tasarımcının kimliği başvuruda belirtilir.Eğer başvuruda bulunan, tasarımcı
değilse veya tasarımcılar birden çok ise, başvuruda bulunan kişinin tescil isteme
hakkını, tasarımcı veya tasarımcılardan ne şekilde elde ettiğini başvuruda
açıklaması zorunludur.
Bir tasarım tescil başvurusu ile birlikte veya daha sonra Enstitü'ye verilecek her
türlü belge, bu KHK'ye ilişkin Yönetmenlikte öngörülen hususları kapsar.
Modası sık değişen endüstriler ile ilgili ürünlerin tasarım başvuruları
konusunda enstitü daha basit başvuru şartları ile ilgili hükümleri bu konuda
çıkaracağı Yönetmenlikle düzenler.
Sınıflandırma
Madde 27 - Bu KHK'nin uygulanmasında,tasarlanan veya tasarımın uygulandığı
ürünler sınıflandırılması için Endüstriyel Tasarımların Uluslararası
Sınıflandırılmasına ilişkin esaslar kullanılır.
Çoklu Başvuru
Madde 28 - Birden çok tasarımın başvurusu, tek başvuru ile
yapılabilir.Süslemeler hariç olmak üzere, bu olanaktan yararlanmak ancak tek başvuru
altında gösterilen her bir tasarımın, tasarlanan ürünlerin aynı alt sınıfa veya
aynı set/takıma ait olmaları veya bileşik bir ürünün parçaları olmaları veya
birden çok nesnenin yada sunuşun bir arada algılanabilen bir bileşimini
oluşturmaları durumunda mümkündür.
Çoklu başvuru, 26'ncı madde hükümlerinde yer alan ücretlere ek olarak,
Yönetmenlikte öngörülen ek başvuru ücretine tabidir.
Milletlerarası Anlaşmalara Dayanan Başvurulardan Doğan Rüçhan Hakları
Madde 29 - Paris anlaşmasına dahil ülkelerden birine mensup veya bu ülkelerden
birine mensup veya bu ülkelerden birine mensup olmamakla birlikte onlardan birinden
ikametgahı veya işler durumda bir ticari müessesesi bulunan gerçek veya tüzelkişiler
veya Kanuni varisleri, bu ülkelerin herhangi birinde yetkili mecilere bir tasarımın
tescili için usülüne uygun olarak yaptıkları başvuru tarihinden itibaren, altı ay
süreyle aynı tasarım için tasarım belgesi almak üzere Türkiye'de başvuru yapma
konusunda rüçhan hakkından yararlanır.
Bu maddenin birinci fıkrasında yazılı altı aylık süre içinde kullanılmayan
rüçhan hakları düşer.
Rüçhan hakkına dayanılarak bu maddenin birinci fıkrasında yazılı süre içinde
başvuru yapıldığı takdirde, rüçhan hakkının doğduğu tarihten itibaren ve bu
rüçhan hakkını konu alan tescil başvurusunun kapsamına giren, üçüncü kişiler
tarafından yapılacak başvurular ve bunlara verilecek tasarım belgesi hükümsüzdür.
2'nci maddenin 2'nci fıkrasında yazılı karşılıklık uygulanmasından yararlanan
ülkeler uyruğundaki gerçek veya tüzel kişiler, bu madde hükmüne göre rüçhan
hakkından yararlanma hakkına sahiptir.
Paris Anlaşmasına taraf bir ülke uyruğundaki gerçek veya tüzel bir kişi, Paris
Anlaşmasına taraf olmayan bir ülkede, tasarım tescili için geçerli bir başvuru
yapmışsa, bu madde hükmüne göre,söz konusu başvurunun rüçhan hakkından
yararlanır.
Aynı devlet nezdinde ve daha önce yapılmış bir başvuruyu konu alan sonraki başvuru
rüçhan hakkının belirlenmesinde ilk başvuru olarak kabul edlir.Ancak, rüçhan
hakkının belirlenmesinde sonraki başvurunun esas alınabilmesi için, sonraki
başvurunun yapıldığı tarihte önceki başvurunun kamu incelemesine açılmamış
olması,ve herhangi bir hakkı saklı kalmamış olarak geri çekilmiş, terk edilmiş ve
rededilmiş olması gerekir.Bu uygulamadan sonra artık önceki başvuru rüçhan hakkı
kullanımına gerekçe gösterilemez.
Sergilerde Teşhir Hakkından Doğan Rüçhan Hakları
Madde 30 - Tescil başvurusunda tasarlanan veya tasarımın uygulandığı
ürünü, Türkiye'de açılan milli ve milletlerarası segilerde veya Paris Anlaşmasına
taraf ülkelerde açılan resmi veya resmi olarak tanınan sergilerde teşhir eden 29'ncu
maddenin 1'nci fıkrasında yazılı gerçek veya tüzel kişile, sergideki teşhir
tarihinden itibaren altı ay içerisinde, Türkiye'de tasarım belgsi almak için başvuru
yapma konusunda rüçhan hakkından yararlanır.
Tescil başvurusundaki tasarımı konu alan veya tasarımın uygulandığı ürün sergide
görünür şekilde resmi açılış tarihinden önce konulmuşsa rüçhan süresi
ürünün sergi yerine konulduğu tarihten itbaren başlar.
Bu maddenin birinci fıkrasında yazılı sergilerden Türkiye'de açılanların yetkili
mercileri, tescil başvurusundaki bir tasarımı konu alan veya tasarımın uygulandığı
ürünlerini sergide teşhir edenlere, teşhir ettikleri ürünü, sarih ve eksiksiz bir
şekilde gösteren, fotoğraf veya fotoğraflarını içeren ve ürünün çeşidi ile bu
ürünün sergide görünür şekilde konulduğu tarihi ve resmi açılış tarihini
gösterir bir belge verir.
Yabancı ülkelerde teşhir edilen ürünler için, serginin açıldığı ülkenin
yetkili mercileri tarafından düzenlenen ve bu maddenin üçüncü fıkrasında yazılı
hususları içeren bir belgenin verilmesi şarttır. Başvurusu yapılmış veya tasarım
belgesi alınmış bir tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünün, Türkiye'de
açılan segilerde teşhir edilmesine ve sergi bittikten sonra ülkesine geri
gönderilmesine engel olunamaz.
Bir sergide teşhir edilmiş,tescil başvurusu yapılmış veya tasarım belgesi
alınmış olan bir ürünün aynı veya benzeri bir ürünün aynı veya benzeri bir
ürün hakkında birden fazla tasarım başvurusu yapılması durumda bu ürünü segiye
ilk koyan kişi, ürünün sergiye aynı zamanda konulması ve teşhir olunması halinde
ise ilk başvuruda bulunan kişi rüçhan hakkından yararlanır.
Rüçhan Hakkının Hükmü, Talep ve Belgelendirilmesi
Madde 31 - 29 ve 30'ncu madde hükümlerine göre doğan rüçhan hakkının
hüküm ve sonuçları, rüçhan hakkının talep edildiği başvurunun tarihi itibariyle
doğar.
Başvuru sahibi, yaralanmak istediği rüçhan hakkını başvuru ile birlikte talep eder.
Bununla ilgili rüçhan hakkı belgesini, başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde
vermediği takdirde rüçhan hakkından yararlanma talebi yapılmamış olur.
Sergide teşhir hakkına dayalı olarak alınmış bir rüçhan, 29'ncu maddeye göre
verilen rüçhan süresini uzatmaz.
İKİNCİ BÖLÜM
Tescil Usülü, Yenileme ve İtiraz
İnceleme
Madde 32 - Konusu ve kapsamı 3'ncü madde hükümlerine uymayan bir tasarım
tescil talebi enstitü tarafından geri çevrilir.
Enstitü, başvurunun 26'ncı ve 28'nci maddelerde belirtilen şartlara uygunluğunu ve
herhangi bir eksikliğin bulunup bulunmadığını inceler.Enstitü herhangi bir
eksikliğin olmadığınıa karar verilirse, tasarım tescil başvurusu başvurunun
Enstitü'ye veya onun yetkili kıldığı makama verildiği tarih, saat ve dakika
itibariyle kesinleşir.Rüçhan hakkı talep edilmişse, Enstitü tarafından 29, 30 ve
31'nci madde hükümlerine göre ayrıca inceleme yapılır.
Etkilerin Giderilmesi
Madde 33 - Bir başvuruda, 26'ncı ve 28'nci maddelerde yer alan şartların yerine
getirilmediği tespit edilirse, Enstitü söz konusu eksiklerin yönetmelikte öngörülen
süre içinde giderilmesini başvuru sahibinden ister.
Enstitü tarafından giderilmesi istenen ve 26'ncı maddenin 1'nci fıkrası kapsamına
giren eksiklerin, yönetmelikte öngörülen süre içinde giderilmiş olması şartıyla,
tasarım tescil başvurusu öngörülen eksiklerin giderildiği tarih itibariyle kesinlik
kazanır.
Enstitü tarafından giderilmesi istenen ve 26'ncı maddenin 1'nci fıkrası kapsamı
dışında kalan eksiklerin,yönetmelikte öngörülen süre içinde giderilmiş olması
şartıyla, tasarım tescil başvurusu başvurunun ilk yapıldığı tarih itibariyle
kesinleşir.
Bu maddenin birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen eksiklerin bu KHK hükümlerine
göre ve süresi içinde giderilmemesi durumunda başvuru Enstitü tarafından geri
çevrilir.
Rüçhan hakkına ilişkin eksiklerin giderilmemesi sadece rüçhan hakkının yitirilmesi
bakımından hüküm ifade eder.
Tescil ve Yayınlama
Madde 34 - Başvuru tarihi 32'nci ve 33'ncü madde hükümlerine göre kesinlik
kazanan bir tasarım başvurusu tasarım siciline kayıt edilir.
Sicile kaydı yapılmış tasarım, aşağıda belirtilen unsurları kapsayacak biçimde,
ilgili bültende yayınlanır;
a)Tasarımın tescil kayıt tarih ve sayısı, eğer rüçhan hakkı talep edilmişse
rüçhan tarihi,sayısı ve ülkesi,
b) Tasarım hakkı sahibinin kimliği,
c) Tasarımcının kimliği veya ekibin adı,
d) Tasarımın tüm belirgin özelliklerini yansıtan resim, çizim, grafik, fotoğraf
veya benzeri bir biçimde hazırlanmış görsel anlatımı,
e) Başvuruyla birlikte ürünün bir örneği verilmişse, bu durumun kaydı,
d) Yönetmelikte öngörülen diğer hususlar.
Bu madde kapsamındaki kayıt ve yayın işlemi, yönetmelikte şekil ve şartları
öngörüldüğü biçimde ve bu maddede yer alan unsurları da kapsamak üzere yerine
getirilir.
Yayın Ertelenmesi
Madde 35 - Tasarım tescil başvuru sahibi eğer diler,referans tarihinden
başlamak ve 30 aydan uzun olmamak üzere, başvuru sırasında yayının ertelenmesi
talebinde bulunur.
Yayın erteleme talebi bulunan ve başvuru tarihi kesinleşinleşmiş olan başvurunun
sicil kaydı yapılır, ancak gerek tasarımın görsel anlatımı gerekse başvurunun
diğer belgeleri kamu incelemesine kapalı tutulur.
Enstitü, tescili yapılan tasarımla ilgili olarak, ilgili bültende bir yayın erteleme
bildirimi yayınlar.Bu bildirimde, tescili yapılmış tasarımın hak sahibinin kimliği,
başvuru tarihi, talep olunan yayın erteleme süresi ve yönetmelikte öngörülen diğer
hususlarla ilgili bilgilere yer verilir.
Enstitü, yayın erteleme süresinin sona erdiği tarihte veya hak sahibinin isteği
üzerine daha önceki bir tarihte, başvuru ile ilgili bütün kayıt ve belgeleri kamunun
incelemesine açar ve yönetmelikte öngörülen şekilde yayınlar.Ancak, bu işlemden
önce, tasarım hak sahibinin yayın ücretini ve çoklu başvuru halinde ek yayın
ücretini ödemesi ve başvuru sırasında sadece tasarlanan veya tasarımınn
uygulandığı ürünün bir örneği verilmişse tasarımın yayına uygun görsel
anlatımını vermesi şarttır. Bu şartların yönetmelikte öngörülen süre
içierisinde yerine getirilmemesi durumunda tescili yapılmış tasarımın bu KHK ile
tanınan tüm hakları başvuru tarihinden geçerli olarak hiç var olmamış sayılır.
Çoklu başvurularda, bu madde hükümlerinin uygulanması, başvuruda yer alan
tasarımlardan yalnız bir kısmı içinde uygulanır.
Tescili yapılmış bir tasarımı esas alan bir davanın yayın erteleme süresi
içerisinde açılabilmesi için sicil kaydına kaydında ve başvuru dosyasında bulunan
bilgilerin davalı tarafa duyrulmuş olması gerekir.
Bu KHK'de tescilli tasarım yayın tarihine yapılan atıflar, yayın ertelemesi bulunan
tasarımlarla ilgiliyse bu maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen fiilin Enstitü
tarafından yerine getirildiği tarih anlamını taşır.
Yenileme
Madde 36 - Tasarım hakkı sahibinin veya onun yetkili kıldığı kişinin talebi
ve yenileme ücretinin ödenmesi üzerine tescil süresi uzatılır.
Enstitü, tescil süresinin dolmakta olduğunu, sürenin bitiminden önce ve yönetmelikte
öngörülen süre içinde, tasarım hak sahibine haber verir.Enstitünün bu bilgiyi
vermemiş olması, enstitüye herhangi bir sorumluluk getirmez.
Yenileme talebinin yapılması ve yenileme ücretininödenmesi, koruma süresinin sona
erdiği ayın son gününden önceki altı ay içinde gerçekleştirilir.Bu sürenin
kaçırılması durumunda, yenileme talebi, ek bir ücretin ödenmesi şartıyla, bir
önceki cümlede bilirtilen son günden itibaren altı aylık süre uzatımı içinde de
yapılır.
Süre uzatımı mevcut tescilin sona erdiği günü takibeden günden itibaren hüküm
ifade eder.Yenileme sicile kayıt edilir.
Koruma süresinin sonundan itibaren 6 aylık süre içerisinde yenilenmeyen tasarımlar
için bu tarihten itibaren bu KHK Hükümleri uygulanmaz.
İtiraz
Madde 37 - İlanı yapılmış bir tasarımla ilgili olarak,gerçek veya tüzel
kişiler ile ilgili meslek kuruluşları gerekçelerini açıkça belirtmek ve ilgili
yönetmelikte öngörülen şartları yerine getirmek koşuluyla, tasarım belgesinin
verilmesine karşı Enstitü nezdinde itiraz eder.
Enstitü nezdinde yapılacak itrazlar yazılı olarak ve ilan tarihinden itibaren altı ay
içinde yapılır ve yönetmelikte öngörülen itiraz ücreti ödenmeden dikkate
alınmaz.
Enstitü itiraz sahibinden, belirli bir sürede yerine getirilmek üzere, ek belge, kanıt
ve gerekçeler ister.
Yapılan itiraz ve gerekçesi, kendi görüşlerini açıklayabilmesi için tasarım
hakkı sahibine iletilir.
İtirazın İncelenmesi
Madde 38 - Enstitü itrazları incelerken gerekli gördüğü süre ve sıklıkta
tarafların itiraz ve savunmalarını ilgili taraflara iletir ve yazılı görüşlerini
alır.
İtirazın incelenmesi sırasında şekli bir işlemin yerine getirilmediği veya eksik
yapıldığına ve bu eksiklerin giderilmesine ilişkin Enstitü tarafından verilecek
karar tasarım belgesinin verilmesi ile ilgili işlemlerin geçersizliği veya eksiklerin
yapıldığı yere kadar geriye dönülmesi ve işlemlerin yeniden yapılması sonucunu
doğurur.
Bu KHK'nin 43'ncü madde birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri hükümleri çevesinde
yapılan ve Enstitü tarafından uygun bulunan itiraz sonunda tasarım belgesinin iptali
ve 45'nci madde hükümlerinin işlerlik kazanması sonucunu doğurur.
Tasarım belgesinin iptali kararı ilgili bültende ilan olunur.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Başvuru ve tescilden Doğan Hakkın Devri ve İntikali, Rehin Hakkı Tesisi, Haczi ve
Lisans Sözleşmeleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Devir ve İntikal, Rehin ve Haciz
Devir ve İntikal, Rehin ve Haciz
Madde 39 - Tasarımın tescil başvurusu veya tescilden doğan tasarım hakkı
başkasına devredilebilir, miras yolu ile intikal eder.
Bu haklar üzerinde ölüme bağlı tasarrufların yapılması mümkündür.
Başvuruve tasarım hakkı; Kanuni veya akdi rehin hakkına ve hacze konu olabilir.Bu
durumda taraflardan birinin talebi üzerine ilgili haklar sicile kaydedilir ve
yayınlanır.Rehin hakkı ve haciz bakımından Türk Medeni Kanunu ile İcra ve İflas
Kanunu'nun ilgili hükümleri uygulanır.
Başvuru ve tasarım hakkının üzerinde sağlararası işlemler yazılı şekle tabidir.
Başvurunun ve tasarım hakkının devri veya miras yolu ile intikali yönetmelikte
öngörülen ücretin ödenmesi ile sicile kayıt edilir ve yayınlanır.Yayın tarihi
üçüncü şahıslara karşı hüküm ifade etme tarihidir.
Bölünmezlik
Madde 40 - Tasarım başvurusu veya tescilden doğan hak üzerinde birden çok
kişinin hak sahipliği söz konusu olsa bile bunların devri ve üzerinde hak tesisi
için bölünebilmeleri mümkün değildir.
İKİNCİ BÖLÜM
Lisans
Madde 41 - Tasarım başvurusu veya tescilli tasarım hakkından doğan kullanma
yetkisi ulusal sınırların bütünü içinde veya bir kısmında geçerli olacak
şekilde, lisans sözleşmesine konu olabilir.lisans, inhisari lisans veya inhisari
olmayan lisans şeklinde verilebilir.
Bu maddenin birinci fıkrasında öngörülen sözleşme şartlarının lisans alan
tarafından ihlali halinde, tasarım başvurusu veya tasarım tescilinden doğan haklar,
tasarımın sahibi tarafından lisans alana karşı, dava yoluyla ileri sürülebilir.
Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, lisans inhisari değildir.Lisans veren
tasarım konusunu kendi kullanabileceği gibi, üçüncü kişilere aynı tasarıma
ilişkin başka lisanslar da verebilir.
İnhisari lisans söz konusu olduğu zaman, lisans veren başkasına lisans veremez ve
hakkını açıkça saklı tutmadıkça kendiside tasarımı kullanamaz.
Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, sözleşmeye dayalı lisans sahipleri,
lisanstan doğan haklarını üçüncü kişilere devir edemez veya alt lisans veremez.
Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, sözleşmeye dayalı olarak lisans hakkını
alan kişi, koruma süresi boyunca milli sınırların bütünü içinde tasarımın
kullanılmasına ilişkin her türlü tasarrufta bulunur.
Lisans sözleşmesi yazılı şekle tabidir.Lisans sözleşmesitaraflardan birinin talebi
üzerine sicile kayıt edilir ve yayınlanır.
Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, sözleşmeye dayalı lisansa sahip olan
kişi, üçüncü kişi tarafından tasarım sahibinin tasarımdan doğan haklarına,
tecavüz edilmesi durumunda tasarım sahibinin bu KHK uyarınca açabileceği davaları,
kendi adına açabilir.
İnhisarı olmayan lisans sahibi olanların, dava açma hakarı yoktur.
Bu maddenin birinci fıkrası hükümlerine göre, tasarıma tecavüz dolayısıyla dava
açma hakkı olmayan bir lisans alan, noter vasıtasıyla yapacağı bir bildirimle,
gereken davayı açmasını tasarım sahibinden isteyebilir.
Tasarım sahibinin, bu maddenin ikinci fıkrasında bilirtilen talebi, kabul etmemesi veya
bildirimin alındığı tarihten itibaren, üç ay içinde,gerekli davanın açılmaması
halinde, lisans alan bildirimi de ekleyerek kendi adına dava açabilir.
Lisans alan, ciddi bir zarar tehlikesi karşışında ve sözkonusu sürenin geçmesinden
önce, ihtiyati tedbire karar verilmesini mahkemeden talep edebilir.
Bu maddenin onuncu fıkrası hükmüne göre, dava açan lisans alanın, dava
açtığını tasarım sahibine bildirmesi gerekir.
Hakkın Devri ve Lisans Vermeden Doğan Sorumluluk
Madde 42 - Tasarım başvurusu veya tescilli tasarım hakkını bir bedel
karşılığında veya bedelsiz olarak devir eden veya lisans veren kişinin, bu
işlemleri yapmaya yetkili olmadığı sonradan anlaşılırsa, söz konusu kişi bu
durumdan ilgililere karşı sorumlu olur.
Tasarım başvurusunun geri alınması veya başvurunun red edilmesi veya tasarım
hakkının hükümsüzlüğüne mahkemece karar verilmiş olması hallerinde, tarafların
hakkı devir eden veya lisans veren bakımından daha kapsamlı bir sorumluluğu
sözleşme ile öngörmemiş olmaları halinde, bu KHK'nin 45'nci maddesi hükmü
uygulanır.
Bu madde hükmünden doğan tazminatı talep süresi sorumluluk davasına dayanak olan
mahkeme kararının kesinleşme tarihinden başlar.Zaman aşımı için Borçlar Kanununun
hükümleri uygulanır.
Devir eden veya lisans verenin kötü niyetle hareketi halinde, bunlar, fiillerinden her
zaman sorumludur.
BEŞİNCİ KISIM
Tasarımın Hükümsüzlüğü ve Tasarım Hakkının Sona Ermesi
BİRİNCİ BÖLÜM
Tasarımın Hükümsüzlüğü
Hükümsüzlük Halleri
Madde 43 - Aşağıdaki hallerde tasarımın hükümsüz sayılmasına yetkili
mahkeme tarafından karar verilir:
a) Bu KHK'nin 5'nci ila 10'ncu maddelerinde belirtilen koruma şartlarına sahip
olmadığı ispat edilmişse;
b) Bu KHK'nin 13'ncü, 14'ncü, 15'nci ve 16'ncı maddesinde belirtilen hak sahipliğinin
başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse;
c) Tescilli bir tasarım, sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki diğer
tasarımın başvuru tarihi kendisinden önce ise;
Tasarım belgesi sahibinin, 13'ncü, 14'ncü, 15'nci ve 16'ncı maddelere göre tasarım
hakkına sahip bulunmadığı hakkındaki iddia, ancak, bu maddelerde belirtilen hak
sahipleri tarafından ileri sürülür. Bu durumda, bu KHK'nin 19'ncu maddesi hükmü
uygulanır.
Hükümsüzlük nedenleri tasarım başvurusu veya tescilin sadece bir bölümüne
ilişkin bulunuyorsa, sadece o bölümü etkileyen ürün veya ürünler için iptal
suretiyle, kısmi hükümsüzlük sonucu, iptal edilmeyen ürün veya ürünlerle ilgili
kısım için koruma geçerliliğini sürdürür.
Hükümsüzlük Talebi
Madde 44 - Tasarımın hükümsüzlüğü,ikinci fıkrada sayılan ayrık haller
dışında herkes tarafından istenebilir.
Tasarımın hükümsüzlüğü, 43'ncü maddenin (c) bendine göre sadece önceki hak
sahibi; 13, 14, 15 ve 16'ncı maddelere göre ise, ancak tasarım hakkına sahip kişiler
tarafından ileri sürülür.
Tasarımın hükümsüzlüğü koruma süresinin devamınca veya hakkın sona ermesini
izleyen beş yıl içinde dava edilir.
Tasrımın hükümsüzlüğü davası, davanın açıldığı anda Tasarım Sicili'nde
tasarım belgesi sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır.Tasarım üzerinde
sicilde hak sahibi görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için ayrıca
onlaratebligat yapılır.
Hükümsüzlüğün Etkisi
Madde 45 - Tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi halinde, kararın
sonuçları geçmişe etkili doğar.Bu nedenle, tasarım başvurusu veya tesciline hukuki
bakımdan bu KHK ile sağlanan kotuma, hükümsüzlük kapsamında doğmamış sayılır.
Tasarım sahibinin ihmali veya kötü niyetli olarak hareket etmesinden kaynaklanan,
zararın giderilmesine ilişkin tazminat ve sebepsiz zenginleşme talepleri saklı kalmak
üzere, hükümsüzlüğün geriye dönük etkisi, aşağıdaki durumları etkilemez:
a) Tasarımın hükümsüz sayılmasından önce, tasarımdan doğan haklara tecavüz
sebebiyle verilen kesinleşmiş ve uygulanmış kararları;
b) Tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmeden önce, yapılmış ve uygulanmış
sözleşmeler. Ancak, hal ve şartlara göre,hakkaniyet düşüncesinin gerekli
kıldığı durumlarda sözleşme uyarınca ödenmiş bedelin kısmen veya tamamen iadesi
talep edilebilir.
Bir tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm
doğurur.Enstitü, mahkemenin önerdiği ilanı sicile işler ve yönetmelikte
öngörülen süre içinde yayın yolu ile ilan eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Tasarımdan Doğan Hakkın Sona Ermesi
Sona Ermesinin Sebepleri
Madde 46 - Tasarımdan bu KHK çerçevesinde doğan hak;
a) Koruma süresinin dolması; veya
b) Tasarım belgesi sahibinin hakkından vazgeçmesi;
Sebeplerinden birinin gerçekleşmesi ile sona erer.
Bu KHK'de öngörülen koruma süresinin dolması, şartlarının mevcudiyeti halinde
başka Kanunların tanıdığı hakları etkilemez.
Tasarımdan Doğan Haktan Vazgeçme
Madde 47 - Tasarım sahibi, tasarımdan doğan haktan veya başvuru hakkından
tamamen veya kısmen vazgeçebilir.
Vazgeçmenin yazılı olarak Enstitü'ye bildirilmesi gerekir.Vazgeçme, Tasarım
Sicili'ne kayıt tarihi itibariyle hüküm doğurur.
Lisansların sahiplerinin veya Tasarım Siciline kayıtlı hakların sahiplerinin izni
olmadıkça, tasarım sahibi bu hakkından vazgeçemez.
Tasarım üzerinde, bir üçüncü kişi tarafından hak sahipliği iddia edilmekte ve bu
hususta alınan tedbir kararı sicile kayıt edilmiş ise, onun izni
olmadıkça,tasarımdan doğan haklardan vazgeçilemez.
ALTINCI KISIM
Tasarım Hakkına Tacavüz ve Tecavüz Halinde Hukuk Davaları
BİRİNCİ BÖLÜM
Tasarımdan Doğan Hakka Tacavüz Durumları
Tasarım Hakkına Tecavüz Sayılan Fiiller
Madde 48 - Aşağıda yazılı fiiller tasarım hakkına tecevüz sayılır:
a) Tasarım hakkı sahibinin izni olmaksızın tasarımın aynını veya belirgin bir
şekilde benzerini yapmak, üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme akdi için icabta
bulunmak, kullanmak, ithal etmek ve bu amaçlarla depolama, elde bulundurmak;
b) Tasarım belgesi sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans yoluyla verilmiş
hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devir etmek;
c) Bu maddenin önceki (a) ila (b) bentlerinde yazılı fiillere iştirak veya yardım
veya bunları teşvik etmek veya hangi şekilde ve şartlarda olursa olsun bu fiillerin
yapılmasını kolaylaştırmak;
d) Kendisinde bulunan ve haksız olarak üretilen veya ticaret alanına çıkarılan
eşyanın nereden alındığını veya nasıl sağlandığını bildirmekten kaçmak;
e) Gasp
Tasarım başvurusu bu KHK'nin 34'ncü maddesine göre yayınlandığı taktirde, başvuru
sahibi, tasarıma vaki tecavüzlerden dolayı hukuk ve ceza davası açmaya yetkilidir.
Tecavüz eden,başvurudan veya kapsamından haberdar edilmiş ise, başvurunun
yayınlanmış olmasına bakılmaz. Tecavüz edenin kötü niyetli olduğuna mahkeme
tarafından hükmolunursa, yayından önce de tecavüzün varlığı kabul edilir.
Koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, ambalaj veya
fatura üzerine konulmamış olması, eylemi tecavüz olmaktan çıkarmaz.
Tescil işaretleri kusurun değerlendirilmesi sırasında dikkate alınır.
Madde 48/A-
a) Tasarım hakkı sahibi olarak belirtilmesi gereken kimlik bildirimini gerçeğe
aykırı olarak yapanlar veua tasarım korumasıolan bir eşya veya ambalajı üzerine
konulmuş, tasarım korumasıolduğunu belirten işareti, yetkisi olmadan kaldıranlşar
veya kendisine haksız olarak tasarım naşvurusu veya tasarım hakkı sahibi olrak
gösterenler hakkında bir yıldan iki yıla kadarhapis cezasına ve üçyüzmilyon
liradan altıyüz milyon liraya kadar para cezasına.
b) Hak ve alakası olmadığı veya tasarruf yetkisi bulunmadığınıu bilmesi gerektiği
halde tasarım hakkının korunmasına ilişkin mevzuatın devir ve intikal rehin ve haciz
ile ilgili maddelerinde yazılı haklardanbirini veya bu hakla ilgili lisansı,
başkasına devraden, veren, rehn eden bu haklar üzerinde herhangi bir tasarrufta
bulunanlar ile korunan bir tasartım hakkının sahibi olmadığı veya koruma süresinin
bittiği veya tasarım hakkının hükümsüzlüğü veya tasarım k0orumasından doğan
hakkın sona ermesi durumlarında, kendisinin veya başkasının imal ettiği veya
satışia çıkardığı eşyaya veya ambalajlsarına ticari evrakına veya ilanlarına,
hukuken korunan bir tasarım hakkı ile ilgili olduğu kanısını uyandıracak şekilde,
işaretler koyanlar veya bu amaşla yazılı ve görsel basındaki ilan ve reklamlarda, bu
tarzda yazı, işaret veya ifadeleri kullananlar hakkıbda, iki yıldan üç yıla kadar
hapis ve altıyüzmilyon liradan bir milyar liraya kadar para cezasına,
c- 48 nci maddede yazılı fiillerden birini işleyenler hakkında iki yıldan dört yıla
kadar hapis cezasına ve altıyüzmilyon liradan bir milyar liraya kadar para cezasına
ayrıca, işyerlerinin bir yıldan az olmamak üzere kapatılmasına ve aynı süre
ticaretten men edilmelerine hükmolunur.
Bu maddede belirtilen suçlar, hizmetlerini yaptıkları sırada, bir işletmenin
çalışanları tarafından doğrudan doğruya veya emir üzerine işlenmişse
çalışanlar ve suçun işlenmesine mani olmayan, işletme sahibi, müdür veya
temsilcisi ve hangi ünvan ve sıfatla olursa olsun işletmeyi fiilen yöneten kişi de
cezanlandırılır.Bir tüzel kişlinin işleri yürütülürken, 48 nci maddede sayılan
suçlardan biri işlenirse, tüzel kişi, masraflar ve para cezasından müteselsilen
sorumlu olur.Fiile iştirak edenler hakkında olayın mahiyetine göre Türk Ceza
Kanunu'nun 64, 65, 66 ve 67 nci maddeleri hükümleri uygulanır.Yukarıda sayılan
suçlardan dolayı kovuşturma şikayete bağlıdır.Bu madde hükümlerini
uygulanmasında 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 344 ncü maddesinin
birinci fıkrasının 8 numaralı bendi uygulanmaz.Tasarım korumasından doğan hakları
tecavüze uğrayandan başka, 48 nci maddede sayılanlar dışında kalan suçlarda
Enstitü; tasarım hakkı sahibi olarak belirtilmesi gereken kimlik bildiriminin gerçeğe
aykırı olarak yapılması ile korunan bir tasarım hakkının sahibi olmadığı veya
koruma süresi bittiği veya harhangi bir sebeble tasarım hakkının hükümsüzlüğü
veya tasarım korunmasından doğan hakkının sona ermesi durumlarında kendisinin veya
başkasının imal ettiği veya satışa çıkardığı eşyaya veya ambalajlarına veya
ticari evrakına veya ilanlarına hukuken korunan bir tasarım hakkı ile ilgili olduğu
kanısını uyandıracak şekilde, işaretler koyma veya bu amaçla yazılı ve görsel
basındaki ilan ve reklamlarda bu tarzda yazı işaret ve ifadelerin kullanılması
durumlarında, 5590 veya 507 sayılı kanunlara tabi kuruluşlar ve Tüketici Dernekleri
de şikayet hakkına sahiptir.Şikayetin fiil ve failden haberdar olma tarihinden itibaren
iki yıl içinde yapılması gerekir.Bu kapsamdaki suçlarla ilgili şikayetler acele
işlerden sayılır.Bu Kanun hükümlerine göre tasarım hakkı başvurusu veya tasarım
konusundan doğan haklara tecavüz dolayısıyla üretilmesi veya kullanılması cezayı
gerektiren eşya ile bu eşyaları üretmeye yarayan araç, gereç, cihaz, makina gibi
vasıtaların zaptedilmesi veya el koyulması veya yok edilmesinde Türk Ceza Kanunu'nun
36 ncı maddesi hükmü ile Ceze Mahkemeleri Usulü Kanunu'nun ilgili hükümleri
uygulanır.
İKİNCİ BÖLÜM
Hukuk Davaları
Tasarım Sahibinn Talepleri ve Hukuk Davalarında Tetkili Mahkeme
Madde 49 - Tasarımdam doğan hakları tecavüze uğrayan tasarın hakkı sahibi,
mahkemeden özellikle aşağıdaki taleplerde bulunabilir:
a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespitini,
b) Tasarımdan doğan haklara tecavüz fiilllerinin durdurulması ve önlenmesi talebi;
c) Tecavüzün giderilmesi ve maddi ve manevi zararın tazmini talabi;
d) Tasarımdan doğan haklara tecavüz süretiyle üretilen veya ithal edilen ürünlere,
bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara el konulması talebi;
e) Mümkün olduğu takdirde bu maddenin (d) bendi uyarınca el konulan ürün ve araçlar
üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması talebi; bu durumda, söz konusu
ürünlerin değeri, tazminat miktarından düşülür.Bu değer, kabul edilen tazminatı
aştığı zaman, tasarım belgesi sahibinin fazlayı karşı tarafa ödemesi gerekir.
f) Tasarımdan doğan haklara tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin
alınması, özellikle bu maddenin (d) bendine göre el konulan ürünlerin ve araçların
şekillerinin değiştirilmesi veya tasarımdan doğan haklara tecavüzün önlenmesi
için, kaçınılmaz ise, imhası talebi;
g) Tasarımdan doğan haklara tecavüz eden kişi elehine verilen mahkeme kararının,
masrafları tecavüz eden tarafından karşılanarak, ilgililere tebliğ edilmesi ve
kamuya ilan yoluyla duyurulması talebi.
Tedbirler konusunda mahkeme Hukuk Hükümleri usul kanunu'nun ihtiyatıi tedbirler
hakkındaki hükümlere göre karar verir.
Tasarım hakkı sahibi tarafından, üçüncü kişiler alehine açılacak hukuk
davalarında yetkili mahkeme, davacının ikametgahının olduğu veya fiilin işlendiği
veya tecavüz fiilinin etkilerinin görüldüğü yerdeki mahkemedir.
Davacının Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda olmaması halinde, yetkili mahkeme, sicilde
kayıtlı vekilin iş yerinin bulunduğu yerdeki ve eğer vekillik kaydı silinmiş ise,
Enstitü merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemedir.
Üçüncü kişiler tarafından tasarım başvurusu veya tasarım belgesi sahibi alehine
açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalının ikametgahınn bulunduğu yerdeki
mahkemedir.
Tasarım başvurusu veya tasarım belgesi sahibinin Türkiye'de ikamet etmemesi halinde,
bu maddenin üçüncü fıkrası hükmü uygulanır.
Birden fazla mahkemenin yetkili olduğu durumda, yetkili mahkeme, ilk davanın
açıldığı mahkemedir.
Tazminat
Madde 50 - 48'nci maddede sayılan fiilleri işleyen kusurlu kişiler tasarım
hakkı sahibinin zararını tazmin etmekle yükümlüdür.
Tecavüzü Kanıtlayan Belgeler
Madde 51 - Tasarım hakkı sahibi,tasarımın kendi izni olmaksızın kullnılması
sonucunda uğramış olduğu zarar miktarının belirlenmesi için tazminat
yükümlüsünden tasarımın kullanılması ile ilgili belgeleri vermesini talep eder.
Yoksun Kalınan Kazanç
Madde 52 - Tasarım hakkı sahibinin uğradığı zarar, sadece fiili kaybın
değerini değil, ayrıca tasarımdan doğan haklara tecavüz dolayısıyla yoksun
kalınan kazancıda kapsar.
Yoksun kalınan kazanç, zarar gören tasarım hakkı sahibinin seçimine bağlı olarak,
aşağıdaki değerlendirme usullerinden birine göre hesap edilir:
a) Tasarımdan doğan haklara tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, tasarım hakkı
sahibinin Tasarımı kullanması ile elde edebileceği muhtemel gelire göre;
b) Tasarımdan doğan hakka tecavüz edenin, tasarımı kullanmakla elde ettiği kazanca
göre;
c) Tasarımdan doğan hakka tecavüz edenin, tasarımı bir lisans anlaşması ile hukuka
uygun şekilde kullanılmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeline göre;
Yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında, özellikle tasarımın ekonomik önemi,
tasarımdan doğan haklara tecavüz edildiği anda geçerlilik süresi ve tecavüz
sırasında tasarıma ilişkin lisansların göz önünde tutulur.
Yoksun Kalınan Kazancın Artırımı
Madde 53 - Tasarım hakkı üzerinde tasarrıf yetkisi olan kişi, yoksun kalınan
kazancın hesaplanmasında, 52'nci maddede belirtilen değerlendirme usullerinden birini
şeçmişse, mahkeme, ürünün üretilmesi için tasarımın ekonomik bakımdan önemli
bir katkısının bulunduğu kanaatına vardığı taktirde, kazancın hesaplanmasında
makulbir payın daha eklenmesine karar verir.
Tasarımın, ilgili ürüne ekonomik bakımdan önemli bir katkısının olduğunun kabul
edilebilmesi için, ilgili ürüne olan talebin oluşmasında tasarım konusunun
belirleyici etken olduğunun anlaşılmış olması gerekir.
Tasarımın itibarı
Madde 54 - Tasarımdan doğan haklara tecavüz eden tarafından, tasarımın kötü
şekilde üretimi veya uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi sonucunda,
tasarımın itibarı zarara uğrarsa, tasarım hakkı sahibi, bu nedenle ayrıca tazminat
isteyebilir.
Tazminatın İndirilmesi
Madde 55 - Tasarım hakkı sahibine ödenecek tazminat, tasarım belgesi sahibinin
diğer kişilerden tasarımın başka bir şekilde kullanılmasından dolayı aldığı
bedelden daha fazla ise, tazminat bu bedel dikkate alınarak ve bu bedele uygun olarak
tespit edilerek bedelden indirilir.
Tazminat İstenmeyecek Kişiler
Madde 56 - Tasarım hakkı sahibi; sebep olduğu zarardan dolayı, tasarım hakkı
sahibine tazminat ödenmiş olan kişi tarafından, el konulmaması nedeniyle piyasaya
sürülmüş ürünleri kullanan kişilere karşı, KHK'nin bu bölümünde yer alan
davaları açamaz.
Bu kişilerin kötü niyetli, olmaları halinde bu hüküm tatbik edilmez
Zamanaşımı
Madde 57 - Tasarımdan doğan haklara tecavüzden doğan,özel hukuka ilişkin
taleplerde, zamanaşımı süresi için, Borçlar Kanunu'nun zamanaşımına ilişkin
hükümleri uygulanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İhtisas Mahkemeleri
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Madde 58 - Bu KHK'de öngörülen bütün davalarda görevli mahkeme, Adalet
Bakanlığı'nca kurulacak ihtisas Mahkemeleri'dir.
Asliye Ticaret ve Asliye Ceza Mahkemeleri'nden hangilerinin ihtisas Mahkemesi olarak
görevlendirileceğini ve bu mahkemelerin yargı çevresini Adalet Bakanlığı'nın
teklifi üzerine Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu belirler.
Enstitü'nün bu KHK hükümlerine göre aldığı bütün kararlara karşı açılacak
davalarda ve Enstitü'nün kararlarından zarar gören üçüncü kişilerin Enstitü
aleyhine açacakları davalarda görevli mahkeme, bu maddenin birinci fıkrasında
belirtilen ihtisas Mahkemeleri'dir.
Hükmün İlanı
Madde 59 - Dava sonucunda haklı çıkan taraf, haklı bir sebebin veya
menfaatının bulunması halinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere,
kesinleşmiş kararın günlük gazete, radyo, televizyon veya benzeri vasıtalarla
tamamen veya özet olarak ilan edilmesini talep etmek hakkına sahiptir.
İlanın şekli ve kapsamı kararda tespit edilir.İlan hakkı, kararın kesinleşmesinden
sonra üç ay içinde talep edilmezse düşer.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Özel Hükümler
Lisans Alanın Dava Açması ve Şartları
Madde 60 - Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, inhisari lisansa sahip olan
kişi, üçüncü bir kişi tarafından tasarım hakkı sahibinin tasarımdan doğan
haklarına, tecavüz edilmesi durumunda, tasarım hakkı sahibinin bu KHK uyarınca
açabileceği davaları, kendi adına açar.İnhisari olmayan lisans sahibi olanların,
dava açma hakları yoktur.
Bu maddenin birinci fıkrası hükümlerine göre,tasarımdan doğan haklara tecavüz
dolayısıyla dava açma hakkı olmayan bir lisans alan, noter vasıtasıyla yapacağı
bir bildirimle, gereken davayı açmasını tasarım hakkı sahibinden ister.
Tasarım hakkı sahibinin,bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen talebi, kabul
etmemesi veya bildirimin alındığı tarihten itibaren, üç ay içinde,gerekli davanın
açılmaması halinde, lisans alan yaptığı bildirimi de ekleyerek, kendi adına dava
açabilir.
Lisans alan, ciddi bir zarar tehlikesi karşısında ve söz konusu sürenin geçmesinden
önce, ihtiyati tedbire karar verilmesini mahkemeden talep eder.
Bu maddenin üçüncü fıkrası hükmüne göre dava açan lisans alanın, dava
açtığını tasarım belgesi sahibine bildirmesi gerekir.
Tasarımdan Doğan Haklara Tecavüzün Mevcut Olmadığı Hakkında Dava ve Şartları
Madde 61 - Menfaatı olan herkes, tasarım hakkı sahibine karşı dava açarak,
fiillerinin tasarımdan doğan haklara tecavüz teşkil etmediğine karar verilmesini
talep eder.
Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen davanın açılmasından önce, kendisinin
Türkiye'de giriştiği veya girişeceği sınai faaliyeti veya bu amaçla yapmış
olduğu ciddi ve fiili girişimlerin tasarımdan doğan haklara tecavüz teşkil edip,
etmediği hakkında, tasarım hakkı sahibinden görüşlerini bildirmesini noter
aracılığı ile talep eder.
Bu talebin tasarım hakkı sahibine tebliğinden itibaren bir ay içinde tasarım hakkı
sahibinin cevap vermemesi veya verilen cevabın menfaat sahibi kişi tarafından kabul
edilmemesi halinde, menfaat sahibi bu maddenin birinci fıkrasına göre dava açabilir.
Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen dava, tasarımdan doğan haklara tecavüzden
dolayı kendisine karşı dava açılmış bir kişi tarafından açılamaz.
Dava, tasarım üzerinde hak sahibi bulunan ve Tasarım Sicili'ne kayıt edilmiş olan,
bütün hak sahiplerine tebliğ edilir.
Bu maddede belirtilen dava, tasarım belgesinin hükümsüzlüğü davasıyla birlikte de
açılır.
Delillerin Tespiti
Madde 62 - Tasarımdan doğan hakları ileri sürmeye yetkili olan kişi, bu
haklara tecavüz sayılabilecek olayların tespitini mahkemeden ister.
İhtiyati Tedbir Talebi
Madde 63 - Bu KHK'de öngörülen türde dava açan veya açacak olan kişiler,
davanın etkinliğini temin etmek üzere ihtiyati tedbire karar verilmesini talep
edebilir.
İhtiyati tedbir talebi, dava açılmadan önce veya dava ile birlikte veya daha sonra
yapılır.İhtiyati tedbir talebi, davadan ayrı olarak incelenir.
İhtiyati tedbirin Niteliği
Madde 64 - İhtiyati tedbirler, verilecek hükmün etkinliğini tamamen sağlayacak
nitelikte olur ve özellikle aşağıda belirtilen tedbirleri kapsar.
a) Davacının tasarımdan doğan haklarına tecavüz teşkil eden fiillerin
durdurulması;
b) Tasarımdan doğan haklara tecavüz edilerek üretilen veya ithal edilen şeylere veya
tasarım belgesi verilmiş usulün icrasında kullnılan vasıtalara, Türkiye
sınırları içinde veya gümrük ve serbest liman veya bölge gibi alanlar dahil,
bulundukları her yerde el konulması ve bunların muhafazası;
c) Herhangi bir zararın tazmini bakımından teminat verilmesi.
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Hükümlerinin uygulanması
Madde 65 - Tespit davaları ve ihtiyati tedbirlerle ilgili diger hususlarda Hukuk
Usulü Mahkemeleri Kanunu hükümleri uygulanır.
Gümrüklerde El Koyma
Madde 66 - Aynının üretilmesi hak sahibinin yetkilerine tecavüz oluşturması
nedeniyle cezayı gerektiren taklit mallara,ithalat veya ihracat sırasında hak sahibinin
sahibinin talebi üzerine, Gümrük İdareleri tarafından ihtiyati tedbir niteliğinde el
konulur.
El koyma ile ilgili uygulama bu konuda çıkarılacak mevzuatta düzenlenir.
Gümrük idarelerindeki tedbir, el koyma kararının tebliğinden itibaren on gün içinde
esas hakkındaki ihtisas mahkemesinde dava açılmaz veya mahkemeden tedbir niteliğinde
karar alınmazsa idarenin el koyma kararı ortadan kalkar.
YEDİNCİ KISIM
İşlem Yetkisi Olan Kişiler Ve Vekiller
Madde 67 - Türk Patent Enstitüsü nezdinde tasarım işlemleri için aşağıdaki
kişiler işlem yapabilir:
a) Başvuruyu yapan gerçek ve tüzel kişiler,
b- Yetkiyi haiz tasarım vekilleri.Tasarım vekilleri, 544 sayılı KHK'nin 30'ncu
maddesinde nitelikleri tanımlanan ve enstitü tarafından yapılacak tasarım vekilliği
sınavında başarı gösterip diğer koşulları sağlayarak tasarım vekilleri siciline
kayıt edilen kişilerdir.Hem marka hem de patent vekilleri sicillerine kayıtlı olanlar
tasarım vekili siciline sınavsız kayıt edilir.
Tüzel kişiler, yetkili organları tarafından tayin edilen kişi veya kişilerce temsil
edilir.
İkametgahı yurt dışında bulunan kişiler ancak tasarım vekilleri vasıtasıyla
temsil edilir.
Vekil tayin edilmesi halinde, tüm işlemler vekil vasıtasıyla yapılır. Vekile
yapılan tebligat asile yapılmış sayılır.
SEKİZİNCİ KISIM
Ücretlerin Ödenmesi ve Hukuki Sonuçları
Ücretlerin Ödenme Süreleri ve Sonuçları
Madde 68 - Yönetmelikte öngörülen, tasarım başvurusu ve tasarım tescili ile
ilgili ücretler, başvuru sahibi veya tasarım hakkı sahibi veya vekili tarafından
ödenir.
Yönetmelikte öngörülen ve ödenmesi gereken bütün ücretlerin ödenme zamanı,
Enstitü tarafından başvuru sahibi veya tasarım hakkı sahibi veya vekiline önceden
tebliğ edilir.
Yönetmelikte öngörülen süre içinde, bir işlemle ilgili ücret ödenmemişse,
durumun Enstitü tarafından başvuru saibine bildireceği tarihten itibaren işlem
hüküm ve sonuç doğurmamış sayılır.
Bir tasarıma belge verilmesi ile ilgili işlemler için ödenmesi gereken ücretin, bu
KHK'de belirtilen süreler içinde, ödenmemesi halinde, tasarım başvurusu geri
çekilmiş kabul edilir
Geçici Madde 1 - Bu KHK'in uygulanması bakımından, ihtisas Mahkemeleri
kuruluncaya kadar, bu KHK'de sözü edilen davalar için,Asliye Ticaret ve Asliye Ceza
Mahkemeleri'nin hangilerinin ihtisas mahkemesi olarak görevlendirileceği ve bu
mahkemelerin yargı çevresi Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hakimler ve
Savcılar Yüksek kurulu tarafından belirlenir.
Yürürlük
Madde 69 - Bu KHK yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 70 - Bu KHK hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.